9x điển trai thổi sáo khiến dân mạng mê mẩn

Trần Trung Đoàn là tác giả của những bản hit sáo trúc đang 'làm mưa làm gió' trên các diễn đàn, mạng xã hội.

Thời gian gần đây, cư dân mạng đang truyền tay nhau những video sáo trúc gây được hiệu ứng mạnh và đi vào lòng người như Có anh ở đây rồi, Giúp anh trả lời những câu hỏi, Lắng nghe nước mắt…

Nhiều người nghĩ rằng chủ nhân của những video này chắc hẳn là sinh viên trường Nhạc, thế nhưng tác giả hoàn toàn là một "tay ngang". Chàng trai đó là Trần Trung Đoàn - sinh năm 1992, đến từ Vĩnh Phúc, từng là sinh viên chuyên ngành Giáo dục tâm lý, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Đoàn đang làm tại một công ty tại Hà Nội, và là chủ của một đại lý sáo trúc uy tín ở thủ đô.

9x điển trai thổi sáo gây sốt cộng đồng mạng Trần Trung Đoàn.

Đam mê sáo từ nhỏ, nên khi học thổi sáo bài bản được 3 năm, anh chàng có thể thổi bất cứ bài nào dù khó tới đâu. Trung Đoàn cho biết: “Ban đầu mình tự học sáo trên mạng xã hội, được một thời gian thì đi học cùng bạn bè, mọi người hướng dẫn lẫn nhau. Sau đó, mình đi học với thầy ở bên Hà Đông. Từ khi ra Hà Nội học, tiếp xúc nhiều với Internet và gặp gỡ nhiều bạn cùng đam mê, mình có động lực hơn để học sáo".

Để có thể thổi một bài sáo hay, giàu cảm xúc, 9x cho biết phải luyện tập rất nhiều. Theo cậu, đam mê chỉ là một phần, phần quan trọng hơn là phải học thêm những kỹ thuật thanh nhạc để cân bằng nhạc nền với cao độ của cây sáo.

“Mới học sáo rất khó khăn, thổi nhiều thường hay bị chóng mặt và đau hết miệng ^^. Học sáo quan trọng nhất là cách lấy hơi. Muốn hơi dài và tốt mỗi buổi sáng ngủ dậy mình thường hít thở sâu và tập chống đẩy” - Đoàn hào hứng chia sẻ kinh nghiệm.

Sau khi những video được Trung Đoàn thực hiện, chia sẻ trên mạng nhận được nhiều lượt like, nhiều bạn trẻ đã liên lạc với Đoàn để “bái thầy học đạo”. Tuy nhiên, anh chàng cho biết, bản thân cũng chỉ là người chơi sáo bình thường nên không dám nhận là thầy.

“Mình cũng mới chỉ học sáo được một thời gian, vẫn còn nhiều thứ cần cố gắng. Mọi người có thể tìm tới Câu lạc bộ chỗ mình để học tập theo kiểu cùng giao lưu học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau chứ gọi mình là thầy xưng trò mình ngại lắm" - Cậu bạn vui vẻ chia sẻ.

Đoàn Huyền
Sáo Trúc Quảng Ngãi

Để tiếng sáo gần hơn với người trẻ

“Tại sao người trẻ bây giờ thấy xa lạ với cây sáo, thứ mà nhiều thế hệ đi trước từng xem như vật “bất ly thân”. Nhạc cụ của dân tộc không thể để mai một, phải gìn giữ…” - cả cuộc đời nghệ nhân Hồ Bằng (phường Thanh Bình, quận Hải Châu, Đà Nẵng) đã dành trọn tình yêu với cây sáo như vậy. 

Và giờ đây, khi đã bước sang tuổi 64, ông lại âm thầm truyền dạy những kinh nghiệm của mình cho những ai muốn học sáo với suy nghĩ “để tiếng sáo đến gần với người trẻ.

Theo nghệ nhân Hồ Bằng, công đoạn uốn thẳng cho sáo rất quan trọng, nó tạo sự thoải mái cho nghệ sĩ lúc biểu diễn. Ảnh: Hữu Long

Tình yêu bắt đầu từ… đam mê

Xuất thân trong một gia đình gốc Huế có truyền thống nghệ thuật, ngay từ nhỏ, nghệ nhân Hồ Bằng đã bị mê hoặc trước những tiếng réo rắt, ngân nga phát ra từ ống sáo.

Năm lên 10 tuổi, cậu bé Hồ Bằng sau mỗi lần đi học đều bị “níu chân” bởi tiếng sáo trong trẻo phát ra từ một nhà hàng xóm. Thích thú nhưng chẳng biết làm thế nào tìm được người dạy. Thế là nhiều ngày liền, Hồ Bằng nhốt mình trong nhà mày mò đục, khoét những ống sáo.

“Ngày còn nhỏ tôi chỉ tò mò tập tành vì thích nghe những âm thanh lạ tai thôi. Ban đầu tiếng sáo mình làm rất khó nghe, theo thời gian, tiếng sáo tôi làm hay hơn. Trưởng thành tôi tìm thêm các sách vở dạy nhạc lý, kỹ thuật cho tiếng sáo căng tròn, mềm mại, êm ái và du dương. Đam mê đến độ có bữa quên cả… ăn cơm” – nghệ nhân Hồ Bằng nhớ lại.

Rồi đất nước giải phóng, hòa cùng niềm vui của tổ quốc, nhiều đoàn văn công lưu diễn để cổ vũ, động viên cán bộ và nhân dân tích cực xây dựng quê hương, đất nước. Khi đoàn đến Quảng Nam – Đà Nẵng cũ) biểu diễn, Hồ Bằng có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với nhiều nghệ nhân nổi tiếng thời bấy giờ. Ông bảo mỗi lần các nghệ nhân biểu diễn xong, đợi lúc khán giả về hết, Hồ Bằng cố nán lại, tìm đến đằng sau cánh gà học hỏi kinh nghiệm.

Nguyên liệu làm sáo được chọn lọc khắt khe. Ảnh: Hữu Long 

“Cố NSƯT Đinh Thìn là thầy của tôi, mỗi lần gặp thầy, thầy Đinh Thìn đều vui vẻ chỉ bảo, đưa ra các lời khuyên và những điểm thiếu sót giúp tôi tiến bộ” – nghệ nhân Hồ Bằng cho biết.

Theo nghệ nhân Hồ Bằng, để làm ra một ống sáo tốt, trước hết người làm sáo phải là một người biết thổi sáo. Không những vậy, cái tinh tế của người làm sáo nằm ở cách xử lý ống sáo. Từ công đoạn chọn phôi ban đầu đến khi hoàn thành mất một ngày. Tất cả đều thực hiện thủ công, ít sử dụng máy móc.

“Nước ta sáo nguyên liệu chia làm ba loại cơ bản: miền Bắc, miền Trung và miền Nam. Mỗi loại sáo ở từng miền có ưu điểm riêng chỉ người trong nghề mới am tường. Hàng tháng trời tôi phải tự mình tìm đến nhiều địa phương nổi tiếng có nguồn nguyên liệu tự nhiên tốt rồi đích thân chọn lọc. Có khi lội bộ và đóng trại nhiều ngày trong rừng mới tìm được nguồn sáo tốt” – nghệ nhân Hồ Bằng chia sẻ và cho biết thêm: Nếu như trong Nam người dân gọi là nứa, ngoài bắc gọi trúc thì ở Huế, tiếng địa phương gọi là cây mung, chỉ mọc trên đỉnh Bạch Mã quanh năm sương mù rất khó tìm. Khi thổi ống mung phát ra âm thanh đặc biệt, tiếng sáo thổi hòa cùng cảm xúc người nghệ sĩ, lúc trầm bổng, khi ngân nga xa gần.

Tre già măng mọc

Đứng trước thực tế giới trẻ ngày càng thờ ơ với các nhạc cụ dân tộc, năm 2011, nghệ nhân Hồ Bằng mở lớp dạy học thổi sáo miễn phí cho nhiều đối tượng. Ngày lớp học “khai giảng”, bên cạnh những học sinh, sinh viên quan tâm còn có những “học viên” lớn tuổi, đầu đã hai thứ tóc nhưng vẫn đến tìm hiểu, theo học. Thương thầy khó khăn, học trò trong lớp “rỉ tai” nhau, bỏ tiền mua sáo do thầy làm gọi là hỗ trợ kinh tế giúp thầy bớt khó khăn trong cuộc sống.

Thông qua những buổi giao lưu văn nghệ cộng đồng, nghệ nhân Hồ Bằng đều tham gia và chia sẻ kinh nghiệm. Ông thường ngồi lặng im một góc, lắng nghe những học trò biểu diễn. Kết thúc mỗi đợt, ông ân cần chỉ những chỗ được và các lỗi sai trong quá trình học trò thổi để tự hoàn thiện. Nghệ nhân Hồ Bằng tâm sự: “Bộ môn sáo trúc giờ đây không quá xa lạ với nhiều người. Không chỉ nằm vẻn vẹn trong khuôn khổ các trường nghệ thuật mà tiếng sáo trong dân gian vẫn còn sôi nổi lắm. Quan trọng chúng ta biết khơi dậy tình yêu với cây sáo trong giới trẻ, tạo ra nhiều sân chơi để các bạn có cơ hội giao lưu, thể hiện mình”.

Hiện nay, kỹ thuật làm sáo đã phát triển hơn rất nhiều so với trước đây. Một người làm sáo nếu áp dụng triệt để công nghệ, mỗi ngày cho ra hàng trăm cây sáo không khó. Nhưng phương pháp thủ công vẫn được nghệ nhân Hồ Bằng gìn giữ, ông bảo hơn 40 năm nay ông hoàn toàn sử dụng đôi tai để cảm âm cho sáo, cộng với kỹ thuật được rèn luyện theo thời gian. Chính vì vậy, cây sáo do nghệ nhân Hồ Bằng làm ra nổi tiếng độc đáo về thẩm mỹ và cả chất lượng. Đông đảo người quan tâm từ khắp nơi vẫn tìm về để học hỏi từ ông đều được ông vui vẻ truyền đạt lại.

Nghệ nhân Hồ Bằng luôn khuyên những người mới bắt đầu thổi sáo nên tìm đến và thử sức với bộ môn sáo trúc vì đây là nhạc cụ truyền thống của Việt Nam. Không hề có một sự lai căng hay pha tạp nào. “Chơi sáo trúc chính là gìn giữ bản sắc quê hương, đất nước. Thời phong kiến, dân gian chỉ có một ống trúc được khoét đơn giản mà tạo ra âm thanh chính xác tuyệt đối và sáng tạo ra những bản nhạc đi cùng thời gian thì bây giờ, thế hệ sau với sự thông minh, sáng tạo vốn có, lại được thừa hưởng “di sản” vô giá của tiền nhân sẽ bảo tồn và tiếp tục phát triển” – nghệ nhân Hồ Bằng khẳng định.

Theo Người Lao Động

Tiếng sáo Ngọc Phan

Trong số 10 nghệ sĩ của ngành phát thanh và truyền hình được Nhà nước công nhận đợt đầu tiên có nghệ sĩ ưu tú Ngọc Phan.

Sau ngày đất nước thống nhất, Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam vào biểu diễn ở TP HCM. Một trong những tiết mục được vỗ tay nhiều lần khi đang biểu diễn, đó là tiết mục độc tấu sáo trúc của Ngọc Phan. Hôm đó, tôi ngồi cạnh một cụ già đã ngoài 70. Cụ cứ khăng khăng quả quyết rằng: nghệ sĩ thổi sáo kia nếu không bị lòa thì mắt cũng phải kém lắm (!?). Giờ giải lao, tôi gặng hỏi cụ vì sao cụ quả quyết như vậy? Cụ nói: "Thổi sáo hay như vậy mắt không thể sáng được! Anh đã nghe câu chuyện ngày xửa ngày xưa ở trong Nam này chưa?".

Nghệ sĩ Ngọc Phan.

Tôi im lặng nghe cụ kể: "Ngày xưa, Bà Trời đẹp lắm. Người trần gian không ai sánh bằng. Vào những đêm trăng thanh gió mát, bà lẻn xuống hạ giới và đi dạo chơi trên các ngọn đồi cây dừa trĩu quả. Bỗng bà nghe thấy một âm thanh bay bổng ngọt ngào. Bà dừng lại lắng nghe. Càng nghe bà càng say mê như bị cuốn hút vào không gian thơ mộng của miền hạ giới phương Nam. Âm thanh huyền diệu đó chính là tiếng sáo trúc của người nghệ sĩ dân gian trần tục đang thả hồn theo trăng gió.

Mải mê nghe tiếng sáo, bà đã để cho nghệ sĩ ngưỡng mộ dung nhan kiều diễm của mình. Như chợt tỉnh và nhớ ra điều gì hệ trọng, bà đã hóa phép móc đôi mắt của người nghệ sĩ để khỏi nhìn thấy bà, vì bà đã phạm kỉ cương của nhà trời, xuống hạ giới trong đêm thanh vắng… để người đàn ông trần gian nhìn thấy vẻ đẹp của thần tiên…".

Nghe xong, tôi nói với cụ: "Đó chỉ là một huyền thoại xa xưa thôi, chứ ngày nay nhiều người thổi sáo giỏi, mắt vẫn sáng lắm. Có lẽ cụ thấy khi nghệ sĩ thổi sáo đến đoạn hay nhất thì lim dim đôi mắt để diễn tả tình cảm nên nhầm chăng? Nói như ngôn ngữ thời đại thì người thổi sáo lúc này tầm mắt còn nhìn xa trên 10 cây số đó, thưa cụ!". Cụ trố mắt nhìn tôi và cười hóm hỉnh như ngạc nhiên về một sự thật. Chúng tôi ngồi xung quanh cụ cũng cười vang, rồi cụ đòi được gặp Ngọc Phan sau buổi biểu diễn.

Trong số 10 nghệ sĩ của ngành phát thanh và truyền hình được Nhà nước công nhận đợt đầu tiên có nghệ sĩ ưu tú Ngọc Phan. Tiếng sáo của ông đã để lại trong người nghe, người xem những ấn tượng đẹp, thật khó quên. Nếu cho phép tôi được tự chọn, thì trong số những nghệ sĩ thổi sáo đương thời, tôi thích nhất Ngọc Phan.

Ai đã từng nghe, từng xem anh biểu diễn, dù chỉ là một lần, hẳn còn nhớ cách lấy hơi, truyền hơi thật khéo. Khéo đến nỗi người nghe cứ nín thở và cố tìm xem anh ngừng lấy hơi vào lúc nào? Cả một đoạn dài, có đến vài phút, thấy miệng anh dính lấy sáo, chỉ thổi hơi ra, không hề thấy hít hơi vào. Các ngón tay lại như múa trên giai điệu của cây sáo. Chính ở "trường đoạn" này Ngọc Phan đã nhận được những tràng vỗ tay liên tục trong khi biểu diễn. Cảm tình ấy còn dành cho cả một tập thể, đó là tốp nhạc dệm toàn bộ bộ gõ phụ họa cho tiếng sáo của Ngọc Phan trong tiết mục Ngày hội non sông do anh sáng tác.

Ngọc Phan tâm sự: "Sau mỗi lần biểu diễn là y như bệnh dạ dạy lại hành hạ tôi. Bởi vì khi chuyền hơi là phải vận dụng một "công" rất lớn, gần như huy động sức lực của cả thân thể, đặc biệt là dự trữ hơi ở vùng bụng. Vừa thổi vừa lấy hơi, lại vừa phải biết cách "dự trữ" hơi, thế mới đem đến cho người nghe một hiểu quả cao. Cách chuyền hơi này tôi học ở các cụ thổi kèn Bóp (kèn đám tang, còn gọi là kèn Sô - na). Có kết quả như hôm nay là do chăm chỉ luyện tập và dần dần trở thành quen. Bây giờ nhiều học trò của tôi có đủ sức khỏe chuyển hơi còn giỏi hơn tôi nhiều".

Tôi đã được nghe nhiều lớp học trò của Ngọc Phan biểu diễn, nhưng để đạt được hiệu quả cao như anh thì các diễn viên đó còn phải phấn đấu nhiều lăm mới tạo ra được những bất ngờ lý thú cho kĩ xảo khi biểu diễn.

Khán giả, thính giả khắp nơi trên thế giới đều khen ngợi và đánh giá cao nghệ thuật biểu diễn sáo trúc của Việt Nam. Đối với nhân dân ta, tiếng sáo thật là thân quen và được ưa chuộng. Các cụ thích tiếng sáo trầm bổng, êm ái, các em nhỏ thích tiếng sáo ríu rít như tiếng chim. Người thành thị trí thức thích tiếng sáo màu sắc rộn ràng trong nhịp điệu mới mẻ; bà con nông thôn thích tiếng sáo trong trẻo thanh cao như gió thơm xào xạc thổi xa hương lúa chín đồng quê; đồng bào các dân tộc thiểu số thích tiếng sáo sâu lắng huyền bí như âm vang của núi, của rừng, và đặc biệt anh bộ đội coi cây sáo gài trên ba lô là người bạn tri âm tri kỉ… Tất cả những điều đó đã như thấm vào máu của người nghệ sĩ phải đáp ứng.

Để tiếp tục phát triển và nâng cao vốn cổ truyền qua kĩ thuật cây sáo trúc. Ngọc Phan đã suy nghĩ tìm tòi. Từ cây sáo cổ (sáo ngang 6 lỗ), với 6 kĩ thuật phổi biến như: rung hơi, day ngón, mổ ngón, đánh lưỡi, phi lưỡi, ngắt ngón, anh đã đề xuất ra các kí hiệu để ghi 21 kĩ thuật khác nhau. Anh thêm vào "đánh lưỡi đơn, đánh lưỡi kép, chuyền hơi ở 2 ngón bắt buộc, láy chùm, dùng bồi âm v… Những kỹ thuật cơ bản này đã tạo điều kiện cho người thổi sáo có thể kết hợp cùng một lúc 2 - 3 kỹ thuật (tùy nội dung câu nhạc) để sáng tạo ra những ngón mới.

Ngọc Phan còn đưa cho tôi xem chiếc sáo Sol nhỏ xíu cũng 10 lỗ và giảng giải cho tôi nghe về cây sáo này: "Cây sáo nhỏ này đảm nhiệm những âm cao vút, đanh nhọn trong dàn nhạc và cũng là một cây sáo để độc tấu khá độc đáo, nhất là áp dụng được nhiều kĩ thuật đánh lưới, rung lưỡi, ngón đập, ngón lướt v… với tốc độ nhanh. Cũng là tiếp thu cải tiến từ cây sáo cổ". Ông cho biết thêm về kĩ thuật khoét lỗ ảnh hưởng nhiều đến âm sắc, âm vực và độ vang của sáo.

Ngọc Phan nói: "Nếu lỗ thổi, lỗ bấm được khoét theo hình bầu dục, lòng máng sâu thì tiếng sáo nghe vang và dễ thổi các nốt cao. Dùng ống trúc hoặc cây mai mỏng thì tiếng sáo bay, dùng ống dày thì tiếng sáo dày và ấm, âm trầm vang…

Ngọc Phan còn phô với tôi là vừa đi thu thanh lại bản nhạc "Nhớ về Nam" trong thời gian chống Mĩ, mà anh cùng nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương soạn cho sáo để gửi đi nước ngoài. Ngọc Phan còn đưa cho tôi xem những tập nhạc anh soạn cho sáo mà Nhà xuất bản Văn hóa đã in phổ biến trong hơn 40 năm qua. Tôi lướt nhanh các nhan đề: Tiếng sáo bản Mông, Mùa xuân biên phòng, Cánh chim hòa bình…

Tạm biệt người nghệ sĩ ưu tú quê ở vùng Kiến An, Hải Phòng, hiện là Chi hội phó Chi Hội Văn Nghệ Dân Gian, và là Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ “Đàn và hát Dân Ca” Đài tiếng nói Việt Nam, bên tai tôi như còn dư âm của tiếng sáo đầy hấp dẫn đã từng được nghe ở TP HCM một năm sau ngày giải phóng. Tiếng sáo ấy đang hứa hẹn nhiều điều mới lạ trong kỹ thuật thổi sáo và cả trong sáng tác các tác phẩm dành riêng cho cây sáo trúc Việt Nam./.

Nhạc sĩ Dân Huyền

Theo VOV

Bài học niềm tin từ chàng trai mù thổi sáo

Niềm tin vào cuộc sống sẽ cứu vớt linh hồn của một người, giúp họ lạc quan và vui sống, quyết tâm theo đuổi đam mê của mình.

Johannes là một chàng trai đam mê học thổi sáo nhưng vì nhà nghèo nên anh không có tiền để theo học ở trường lớp. Chỉ khi đêm về, Johannes mới tự mày mò học thổi sáo và tiếng sáo của anh ngày một điêu luyện hơn, Johannes mong một ngày có đủ tiền để theo học những người thầy nổi tiếng và trở thành một nghệ sỹ thổi sáo.

Một buổi chiều trên đường về nhà, khi đi qua sông Johannes nhìn thấy một cô gái đang chới với kêu cứu giữa sông, ngay lập tức anh nhảy xuống, bơi ra cứu. Nhưng khi kéo được cô gái vào được một đoạn thì Johannes bị chuột rút và rồi anh không biết gì nữa. Tỉnh dậy ở bệnh viện, mắt Johannes đau nhức và quanh anh là bóng tối, có một cô gái ở đó chăm sóc anh, cô cho biết cô chính là người được anh cứu hôm bị ngã xuống sông. Cô gái kể rằng, khi Johannes cứu được cô lên gần bờ thì anh bị chuột rút, bị dòng nước đẩy trôi ra xa, may mà một thuyền đánh cá gần đó nhìn thấy đã cứu họ lên nhưng anh bị va đầu vào một tảng đá ngầm dưới sông bất tỉnh khiến cho đôi mắt cũng bị ảnh hưởng, tạm thời không nhìn thấy ánh sáng.

Ảnh minh họa: ST

Johannes mất hết hy vọng khi anh nghe được cuộc nói chuyện của bác sỹ với cô gái rằng mắt của anh không còn hy vọng cứu chữa vì bị tổn thương quá nặng. Chiều hôm ấy, quá đau khổ, Johannes lần bước ra bờ sông và anh nhảy xuống để tự kết liễu đời mình nhưng cô gái đã đi theo và hô người vớt anh lên, đưa về nhà mình chăm sóc.

Tỉnh dậy, bố của cô gái hỏi anh tại sao lại muốn kết liễu cuộc đời mình. Johannes trả lời rằng anh mồ côi cha mẹ từ nhỏ, không người thân thích, nghèo khổ, bần hàn, chỉ làm bạn với cây sáo mong một ngày có đủ tiền để học và trở thành người thổi sáo nhưng bây giờ bị mù lòa, thành người vô dụng nên không muốn sống nữa. Ông cụ nói với anh rằng ông có một phương thuốc gia truyền chữa được khỏi mắt cho anh trong vòng 365 ngày nhưng với điều kiện ngày nào Johannes cũng phải thổi sáo cho ông nghe. Johannes vui mừng đồng ý ngay.

Johannes ngày nào cũng thổi sáo trúc, tiếng sáo của anh réo rắt rất điêu luyện và tình cảm. Và rồi Johannes tham gia một cuộc thi âm nhạc và đoạt giải, anh dành học bổng của Học viện âm nhạc quốc gia, anh cưới cô gái mình đã cứu sống làm vợ và có một gia đình hạnh phúc. Nụ cười lúc nào cũng ở trên môi anh dù anh vĩnh viễn không nhìn thấy ánh sáng.

365 ngày qua đi, Johannes gặp ông cụ nay đã là bố vợ mình và hỏi về phương thuốc. Ông cụ cười lớn và đáp: “Phương thuốc này thật là hiệu nghiệm”, Johannes mới ngạc nhiên hỏi lại thì ông cụ càng cười lớn bảo: “Con không thấy phương thuốc niềm tin hiệu nghiệm hay sao. Giờ con đã có tất cả nhờ niềm tin vào cuộc sống đó thôi”.

Theo Báo Gia Đình